{"id":23766,"date":"2025-11-09T11:00:16","date_gmt":"2025-11-09T11:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.metkon.com\/?p=23766"},"modified":"2026-02-10T18:45:00","modified_gmt":"2026-02-10T18:45:00","slug":"rockwell-sertlik-testi-olcumu-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/rockwell-sertlik-testi-olcumu-nedir\/","title":{"rendered":"Rockwell Sertlik Testi \u00d6l\u00e7\u00fcm\u00fc Nedir?"},"content":{"rendered":"

Rockwell sertlik testi, sertlik belirlemede en hassas y\u00f6ntemlerden biridir. Test, bir indenterin hem \u00f6n y\u00fck (preload) hem de esas y\u00fck (major load) alt\u0131nda malzeme y\u00fczeyine ne kadar n\u00fcfuz etti\u011fini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya dayan\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fclen de\u011fer ne kadar y\u00fcksekse, malzeme o kadar serttir. \u00d6rne\u011fin, y\u00fcksek sertlikte \u00e7elikten \u00fcretilmi\u015f kaliteli b\u0131\u00e7aklar genellikle Rockwell C (HRC) \u00f6l\u00e7e\u011finde 55\u201366 aras\u0131nda de\u011fer al\u0131r. Rockwell testi<\/strong>, \u00e7e\u015fitli tipte sertlik \u00f6l\u00e7\u00fcm cihazlar\u0131yla neredeyse t\u00fcm metal t\u00fcrleri i\u00e7in uygulanabilecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak baz\u0131 metal yap\u0131lar\u0131 veya y\u00fczey kalitesi seviyeleri, kabul edilemeyecek kadar y\u00fcksek \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterebilir; bu durumlarda alternatif sertlik testleri tercih edilir.<\/p>\n

Testte kullan\u0131lan ilk y\u00fckler, \u201cSuperficial\u201d \u00f6l\u00e7ek i\u00e7in 3 kgf ile, \u201cRegular\u201d \u00f6l\u00e7ek i\u00e7in 10 kgf aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Makro sertlik \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinde toplam test y\u00fck\u00fc 15 ile 3000 kgf aras\u0131nda olabilir. Sertlik de\u011feri, \u00f6n y\u00fck alt\u0131nda elde edilen ilk derinlik ile esas y\u00fck sonras\u0131 elde edilen son derinlik aras\u0131ndaki fark\u0131n hesaplanmas\u0131yla belirlenir. Bu y\u00f6ntem basit olmakla birlikte, malzeme \u00f6zelliklerini de\u011ferlendirmede son derece etkili ve g\u00fcvenilir sonu\u00e7lar sa\u011flar.<\/p>\n

Bu kapsaml\u0131 rehber, kalite m\u00fchendislerinin Rockwell sertlik testinde<\/strong> yetkinlik kazanmas\u0131 i\u00e7in gerekli t\u00fcm bilgileri sunmaktad\u0131r. Rockwell testinin tarih\u00e7esini, pratik uygulama alanlar\u0131n\u0131 ve y\u00f6ntemle ilgili baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Rockwell Sertlik Testinin K\u00f6kenleri ve Geli\u015fimi<\/strong><\/b><\/h2>\n

Rockwell sertlik testinin temelleri, 1900\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta yeni bir kavram olarak ortaya \u00e7\u0131kan y\u00f6ntem, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde malzeme testlerinde h\u00e2l\u00e2 kritik \u00f6neme sahip bir end\u00fcstri standard\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Paul Ludwik\u2019in Differenzierte Tiefenlehre (1908)<\/strong><\/b><\/h3>\n

Rockwell testi ilk kez Avusturya, Viyana\u2019da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Diferansiyel derinlik sertlik y\u00f6ntemi, sertle\u015ftirme ve temperleme testlerinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; burada \u00f6l\u00e7\u00fclen sertlik do\u011frudan y\u00fczeyden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Profes\u00f6r Paul Ludwik, Vickers testini geli\u015ftirmi\u015f ve kare tabanl\u0131 piramit \u015feklindeki bir indenter kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tasar\u0131m, nano \u00f6l\u00e7ekteki testlerde de etkili olabilmektedir. Ludwik\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131, mekanik hatalardan kaynaklanan \u00f6l\u00e7\u00fcm sapmalar\u0131n\u0131 (backlash, y\u00fczey p\u00fcr\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vb.) ortadan kald\u0131rarak sertlik testlerinde \u00f6nemli bir yenilik sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\n

Vickers Sertlik Testi nedir? | Y\u00f6ntem, Uygulamalar; Avantajlar<\/cite><\/b><\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n

Stanley ve Hugh Rockwell\u2019in Patentinin Geli\u015fimi (1914\u20131919)<\/strong><\/b><\/h3>\n

\u0130ki adam ayn\u0131 soyad\u0131 payla\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen akraba de\u011fillerdi: Hugh M. Rockwell (1890\u20131957) ve Stanley P. Rockwell (1886\u20131940). Her ikisi de Connecticut, Bristol\u2019de bulunan ve daha sonra General Motors\u2019un bir par\u00e7as\u0131 haline gelen \u00f6nde gelen bir bilyal\u0131 rulman \u00fcreticisi olan New Departure Manufacturing Company\u2019de \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00e7elik rulmanlar\u0131n \u0131s\u0131l i\u015flemle nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirecek bir y\u00f6ntem geli\u015ftirme iste\u011finden kaynakland\u0131.<\/p>\n

15 Temmuz 1914\u2019te \u201cRockwell sertlik test cihaz\u0131\u201d patenti i\u00e7in ba\u015fvuruda bulundular. Patentleri, numunelerin hem d\u00fcz hem de e\u011fimli y\u00fczeyleri, \u00f6rne\u011fin rulman yollar\u0131n\u0131 inceleyebilmesini sa\u011flad\u0131; bu, mevcut y\u00f6ntemlere g\u00f6re b\u00fcy\u00fck bir ilerleme anlam\u0131na geliyordu. Art\u0131k e\u011fimli y\u00fczeylerde sertli\u011fi daha h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru bir \u015fekilde test edebiliyordu.<\/p>\n

Patent ba\u015fvurular\u0131, 11 \u015eubat 1919\u2019da ABD Patent Ofisi taraf\u0131ndan onayland\u0131 (U.S. Patent #1,294,171). Stanley Rockwell, New Departure\u2019den ayr\u0131ld\u0131ktan sonra tasar\u0131m\u0131 geli\u015ftirmeye devam etti ve 11 Eyl\u00fcl 1919\u2019da ikinci bir patent ba\u015fvurusunda bulundu; bu patent 18 Kas\u0131m 1924\u2019te onayland\u0131 (U.S. Patent #1,516,207).<\/p>\n

Rockwell Sertlik Test Cihaz\u0131n\u0131n Ticarile\u015ftirilmesi<\/b><\/h3>\n

Bu yenilik, 1920 y\u0131l\u0131nda Stanley Rockwell ve Charles H. Wilson taraf\u0131ndan ortakla\u015fa geli\u015ftirilince ticari ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131. Cihaz\u0131n potansiyelini g\u00f6ren ikili, end\u00fcstride daha g\u00fcvenilir ve kullan\u0131\u015fl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131m\u0131n\u0131 iyile\u015ftirdi ve geli\u015ftirdi.<\/p>\n

Temel iyile\u015ftirmeler \u015funlard\u0131:<\/p>\n

    \n
  • \u0130kinci indenterin elmas konik u\u00e7 ile de\u011fi\u015ftirilmesi<\/li>\n
  • Maksimum test y\u00fck\u00fcn\u00fcn 100 kgf\u2019den 150 kgf\u2019ye \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131<\/li>\n
  • Cihaz\u0131n \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n basitle\u015ftirilmesi<\/li>\n<\/ul>\n

    Bu geli\u015ftirmeler, Rockwell sertlik testini daha geni\u015f bir end\u00fcstriyel kullan\u0131m i\u00e7in cazip h\u00e2le getirdi. Cihaz, test s\u00fcresini k\u0131saltarak do\u011frudan derinlik \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcyle y\u00fcksek h\u0131z ve do\u011fruluk sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

    Rockwell y\u00f6ntemi, sertlik testlerinde devrim yaratt\u0131; \u00f6l\u00e7\u00fcm derinli\u011fini do\u011frudan okuma ile birle\u015ftirerek, zaman al\u0131c\u0131 optik veya boyutsal \u00f6l\u00e7\u00fcm ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131. Her test yaln\u0131zca 12 saniyede \u2014 bazen daha da k\u0131sa s\u00fcrede \u2014 tamamlanabiliyor ve \u00fcreticilerin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu h\u0131z ve do\u011frulu\u011fu sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n

    1920\u2019lerin ortalar\u0131na gelindi\u011finde, Rockwell test cihazlar\u0131 ticari \u00f6l\u00e7ekte \u00fcretilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Rockwell y\u00f6ntemi h\u0131zla sertlik \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnde end\u00fcstri standard\u0131 haline geldi ve bu konumunu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de korumaktad\u0131r.<\/p>\n

    Rockwell Testinin Mekanik Prensipleri<\/strong><\/h2>\n

    \u00d6nceki Y\u00f6ntemlerin Tan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n

    Rockwell sertlik test cihaz\u0131 gibi geleneksel kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm cihazlar\u0131, di\u011fer y\u00f6ntemlerden farkl\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcmler penetrasyon boyutunun optik olarak \u00f6l\u00e7\u00fclmesine de\u011fil, diferansiyel derinlik esas\u0131na dayan\u0131r. Bu benzersiz \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi, cihaz\u0131n mekanik prensibinin temelini olu\u015fturur.<\/p>\n

    K\u00fc\u00e7\u00fck ve B\u00fcy\u00fck Y\u00fck S\u0131ralamas\u0131<\/strong><\/p>\n

    Y\u00fck uygulamas\u0131 Rockwell metodunda dikkatli \u015fekilde kontrol edilir. \u0130\u015flem, genel uygulamalar i\u00e7in 10 kgf (98,07 N) veya y\u00fczeysel (superficial) testler i\u00e7in 3 kgf (29 N) ba\u015flang\u0131\u00e7 y\u00fck\u00fc (\u00f6n\u00a0 y\u00fck) ile ba\u015flar. Bu ba\u015flang\u0131\u00e7 y\u00fck\u00fc, y\u00fczey d\u00fczensizliklerini ortadan kald\u0131rarak s\u0131f\u0131r referans noktas\u0131 sa\u011flar. Daha sonra ilave test y\u00fck\u00fc (ana y\u00fck) kademeli olarak art\u0131r\u0131l\u0131r ve belirtilen tam y\u00fck uygulanana kadar devam eder \u2014 genel uygulamalar i\u00e7in 60, 100 veya 150 kgf; y\u00fczeysel \u00f6l\u00e7ekler i\u00e7in ise 15, 30 veya 45 kgf. Makine, belirli bir bekletme s\u00fcresi sonras\u0131nda \u00f6n y\u00fck\u00fc korurken ana y\u00fck\u00fc kald\u0131r\u0131r. Bu prosed\u00fcr, t\u00fcm malzeme t\u00fcrleri ve ko\u015fullar\u0131 i\u00e7in do\u011fru ve tekrarlanabilir veri sa\u011flar.<\/p>\n

    Derinlik Hesaplama ve Rockwell Sertlik (HR) Hesab\u0131<\/strong><\/p>\n

    Rockwell sertli\u011fi, hafif y\u00fck alt\u0131nda yap\u0131lan son ve ba\u015flang\u0131\u00e7 izlerinin derinliklerine g\u00f6re hesaplan\u0131r. Rockwell sertlik de\u011ferini hesaplamak i\u00e7in temel form\u00fcl a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n

      \n
    • HR:<\/strong> Rockwell sertlik say\u0131s\u0131<\/li>\n
    • N:<\/strong> \u00d6l\u00e7e\u011fe ba\u011fl\u0131 sabit<\/li>\n
    • S:<\/strong> \u00d6l\u00e7e\u011fe ba\u011fl\u0131 ba\u015fka bir sabit<\/li>\n
    • h:<\/strong> Kal\u0131c\u0131 iz derinli\u011fi (mm)<\/li>\n<\/ul>\n

      \u00d6rnek olarak:<\/p>\n

        \n
      • Elmas koni indenter ile hesaplamalar:<\/li>\n
      • Top indenter ile hesaplamalar:<\/li>\n<\/ul>\n

        Daha sert malzemeler daha s\u0131\u011f iz b\u0131rak\u0131r ve Rockwell say\u0131s\u0131 daha y\u00fcksek olur.<\/p>\n

        \u0130ndenter T\u00fcrleri: konik u\u00e7 ve bilya<\/strong><\/p>\n

        \u0130ndenter se\u00e7imi, test edilecek malzemeyi belirler ve test sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu etkiler. Daha sert tak\u0131m \u00e7elikleri gibi numuneler (sertle\u015ftirilmi\u015f \u00e7elikler ve karb\u00fcrler) i\u00e7in, 120\u00b0 a\u00e7\u0131l\u0131 ve yuvarlat\u0131lm\u0131\u015f u\u00e7lu elmas konik u\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r. Daha d\u00fc\u015f\u00fck sertlikte malzemeler ise \u00e7aplar\u0131 1\/16 in\u00e7 (1,588 mm) ile 1\/2 in\u00e7 (12,70 mm) aras\u0131nda de\u011fi\u015fen tungsten karb\u00fcr bilyalarla \u00f6l\u00e7\u00fclebilir. Her indenter t\u00fcr\u00fc, farkl\u0131 Rockwell \u00f6l\u00e7ekleri elde etmek i\u00e7in belirli test kuvvetlerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelir.<\/p>\n

        Bekletme S\u00fcresi ve Elastik Geri Tepme Fakt\u00f6rleri<\/strong><\/p>\n

        Bekletme s\u00fcresi, Rockwell sertlik testlerinde kritik \u00f6neme sahiptir. Bu s\u00fcre, belirli bir y\u00fck\u00fcn sabit tutuldu\u011fu \u00fc\u00e7 a\u015famadan olu\u015fur: \u00f6n y\u00fck bekletme s\u00fcresi , ana y\u00fck bekletme s\u00fcresi\u00a0 ve y\u00fck sonras\u0131 bekletme s\u00fcresi. Bu zaman dilimleri, \u00f6l\u00e7\u00fcmden \u00f6nce elastik geri tepme ve iz s\u00fcr\u00fcnmesinin stabilize olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Elastik geri tepme, nihai okumada b\u00fcy\u00fck bir rol oynar. \u00d6rne\u011fin, 94,0 HRB sertli\u011fe sahip malzemeler, nihai sertlik de\u011ferinin %48,4\u2019\u00fcne kadar elastik deformasyon g\u00f6sterebilir. Sonu\u00e7lar\u0131n g\u00fcvenilir olabilmesi i\u00e7in, \u00f6n y\u00fck bekletme s\u00fcrelerinin genellikle 1\u20135 saniye, ana y\u00fck bekletme s\u00fcrelerinin ise 2\u20138 saniye oldu\u011fu kabul edilir. Elastik geri tepme \u00f6zelliklerinin bilinmesi, farkl\u0131 malzemeler kullan\u0131larak elde edilen Rockwell sertlik de\u011ferlerini do\u011fru yorumlamak i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n

        Rockwell Sertlik \u00d6l\u00e7ekleri ve Kullan\u0131mlar\u0131<\/strong><\/h2>\n

        Rockwell sertlik \u00f6l\u00e7e\u011fi sisteminde birden fazla \u00f6l\u00e7ek bulunmaktad\u0131r. Farkl\u0131 \u00f6l\u00e7ekler, belirli malzemeler ve test gereksinimleri i\u00e7in daha uygundur. Bir kalite m\u00fchendisi, test edilecek malzeme ve boyutuna g\u00f6re uygun test ortam\u0131n\u0131 se\u00e7er.<\/p>\n

        Sert Malzemeler ve Tak\u0131m \u00c7elikleri i\u00e7in HRC<\/strong><\/p>\n

        Sert malzemeleri test etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z en yayg\u0131n \u00f6l\u00e7eklerden biri Rockwell C \u00f6l\u00e7e\u011fi (HRC)\u2019dir. Brinell testi, 150 kgf ana y\u00fck alt\u0131nda bir elmas konik u\u00e7lu indenter kullan\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7ek, \u0131s\u0131l i\u015flem g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00e7elik, paslanmaz \u00e7elik, titanyum ve 100 HRB \u00fczerindeki di\u011fer malzemeleri \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in son derece uygundur. \u0130yi bir b\u0131\u00e7ak a\u011fz\u0131 genellikle HRC 55\u201366 aral\u0131\u011f\u0131nda olurken, bir balta yakla\u015f\u0131k HRC 45\u201355 sertli\u011fe sahiptir. HRC 70\u2019in \u00fczerinde de\u011fer alan malzemeler ise son derece serttir ve tungsten karb\u00fcr kadar dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. HRC \u00f6l\u00e7e\u011fi, tak\u0131m \u00e7elikleri, rulmanlar, sert \u00e7elik ve k\u0131r\u0131lgan sert par\u00e7alar\u0131n kalite kontrol\u00fcnde olduk\u00e7a kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

        Bak\u0131r Ala\u015f\u0131mlar\u0131 ve Yumu\u015fak \u00c7elikler i\u00e7in HRB<\/strong><\/p>\n

        Rockwell B \u00f6l\u00e7e\u011fi (HRB)<\/strong>, 1\/16 in\u00e7 (1,59 mm) \u00e7ap\u0131nda bir \u00e7elik bilya indenter ve 100 kgf ana y\u00fck kullan\u0131r. Orta sertlikteki \u00fcr\u00fcnler, \u00f6rne\u011fin bak\u0131r ala\u015f\u0131mlar\u0131, al\u00fcminyum ala\u015f\u0131mlar\u0131, yumu\u015fak \u00e7elikler ve d\u00f6v\u00fclebilir demirler, bu \u00f6l\u00e7ek \u00fczerinde test edilir. Pirin\u00e7 sertli\u011fi, d\u00fc\u015f\u00fck pirin\u00e7te (UNS C24000 H01 Temper) yakla\u015f\u0131k HRB 55<\/strong>, kartu\u015f pirin\u00e7te (UNS C26000, Hard Temper) ise HRB 93<\/strong> aral\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fir. HRB 20\u2013100<\/strong> \u00fczerindeki \u00f6l\u00e7\u00fcmler do\u011fru sonu\u00e7 vermeyebilir. \u00c7elik bilya indenter konfig\u00fcrasyonu, HRB \u00f6l\u00e7e\u011fine stabil ve tekrarlanabilir bir \u00f6l\u00e7\u00fcm imk\u00e2n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

        Y\u00fczeysel \u00d6l\u00e7ekler: \u0130nce Malzemeler i\u00e7in 15N ve 30T<\/strong><\/p>\n

        Y\u00fczeysel Rockwell \u00f6l\u00e7eklerinde, ince, y\u00fczey sertle\u015ftirilmi\u015f veya d\u00fczg\u00fcn y\u00fczeyli malzemelerde deformeyi \u00f6nlemek i\u00e7in daha hafif bir y\u00fck tercih edilir. Bu \u00f6l\u00e7ekler, genellikle kullan\u0131lan 10 kgf yerine 3 kgf ba\u015flang\u0131\u00e7 y\u00fck\u00fc<\/strong> ile uygulan\u0131r.<\/p>\n

          \n
        • 15N \u00f6l\u00e7e\u011fi<\/strong>, elmas indenter ve toplam 15 kgf kuvvet ile, sementlenmi\u015f karb\u00fcrler ve sac \u00e7elikler i\u00e7in de uygundur.<\/li>\n
        • 30T modeli<\/strong>, 1\/16 in\u00e7 \u00e7ap\u0131nda \u00e7elik bilya indenter ve toplam 30 kgf kuvvet ile donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r \u2014 tavlanm\u0131\u015f bak\u0131r ala\u015f\u0131mlar\u0131 ve ince sac metallerin test edilmesi i\u00e7in idealdir.<\/li>\n
        • 15T \u00f6l\u00e7e\u011fi<\/strong> ile 0,005 in\u00e7 kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki malzemeler \u00f6l\u00e7\u00fclebilir.<\/li>\n<\/ul>\n

          \u00c7elik Bilya ve Tungsten Karb\u00fcr \u0130ndenterlerin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/strong><\/p>\n

          G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Rockwell testleri, ASTM E18 ve ISO 6508 standartlar\u0131na uygun olarak \u00e7elik ve tungsten karb\u00fcr (WC) bilya kullan\u0131m\u0131yla yap\u0131labilmektedir. Test sonu\u00e7lar\u0131, indenter malzemesine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir. Zamanla \u00e7elik bilyalar kullan\u0131m nedeniyle d\u00fczle\u015fir ve daha y\u00fcksek sertlik de\u011ferleri verir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, tungsten karb\u00fcr bilyalar daha dayan\u0131kl\u0131d\u0131r ve tekrarl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmlerde daha tutarl\u0131 sonu\u00e7lar sa\u011flar. Bu fark, \u00f6zellikle y\u00fcksek kuvvetlerde daha belirgin hale gelir; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7elik bilyalar, ayn\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda tungsten karb\u00fcrden daha fazla s\u0131k\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

          Standardizasyon ve Kalibrasyon Protokolleri<\/b><\/h2>\n

          Standartla\u015ft\u0131rma, Rockwell testlerinde g\u00fcvenilir ve tekrarlanabilir sonu\u00e7lar sa\u011flar. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki test sahalar\u0131, uzun s\u00fcre ge\u00e7erlili\u011fini koruyacak g\u00fcvenilir sertlik testlerine ihtiya\u00e7 duyar.<\/p>\n

          ASTM E18 Uyumluluk Gereklilikleri<\/strong><\/b><\/p>\n

          ASTM E18, metalik malzemelerde Rockwell sertlik testleri i\u00e7in temel standartt\u0131r. Bu kapsaml\u0131 dok\u00fcman, test makineleri ve prosed\u00fcrleri i\u00e7in gereklilikleri a\u00e7\u0131klar. Hem Rockwell normal hem de y\u00fczeysel \u00f6l\u00e7ekleri kapsar. Standarda g\u00f6re \u00fc\u00e7 t\u00fcr do\u011frulama yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

          Yeni makineler veya bak\u0131m\/onar\u0131m sonras\u0131 i\u015flemler i\u00e7in do\u011frudan do\u011frulama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Makine yerinden hareket ettildikten sonra dolayl\u0131 do\u011frulama y\u0131lda bir kez ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Her test g\u00fcn\u00fc \u00f6ncesinde ise g\u00fcnl\u00fck tekrar do\u011frulama yap\u0131l\u0131r. Do\u011frudan kontrol, test kuvveti ve indenter durumundaki \u00e7\u00f6kme ayarlar\u0131n\u0131 kapsar. Ayr\u0131ca \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn derinlik \u00f6l\u00e7er ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 do\u011frulan\u0131r.<\/p>\n

          Standart, indenterin toz ve yabanc\u0131 maddelerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu t\u00fcr materyaller \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin do\u011frulu\u011funu do\u011frudan etkiler.<\/p>\n

          ISO 6508-1 ila 6508-3 Genel Bak\u0131\u015f<\/strong><\/b><\/p>\n

          ISO 6508 standard\u0131, Rockwell testleri i\u00e7in uluslararas\u0131 standartlar\u0131 belirleyen \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden<\/strong> olu\u015fur:<\/p>\n

            \n
          • ISO 6508-1:<\/strong> Metalik malzemelerde normal ve y\u00fczeysel Rockwell sertlik test y\u00f6ntemlerini belirtir.<\/li>\n
          • ISO 6508-2:<\/strong> Test makineleri ve indenterlerin do\u011frulama ve ayar prosed\u00fcrlerini a\u00e7\u0131klar.<\/li>\n
          • ISO 6508-3:<\/strong> Referans bloklar\u0131n kalibrasyonu ve dolayl\u0131 do\u011frulama y\u00f6ntemlerini kapsar.<\/li>\n<\/ul>\n

            En yayg\u0131n indenter t\u00fcr\u00fc tungsten karb\u00fcr bilyalard\u0131r. Belirli kriterleri kar\u015f\u0131lamalar\u0131 durumunda \u00e7elik indenter bilyalar da kullan\u0131labilir. ISO 6508\u2019in son revizyonlar\u0131, test tesisleri aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla prosed\u00fcrlerin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda standartla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na odaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n

            Referans Blok Kalibrasyon Prosed\u00fcrleri<\/strong><\/b><\/p>\n

            Referans bloklar, do\u011fru kalibrasyon ile yap\u0131lan g\u00fcvenilir bir sertlik testinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur. Bu bloklar kullan\u0131mdan \u00f6nce etil alkol ile temizlenmeli ve t\u00fcy b\u0131rakmayan bir bezle kurulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

            Bloklar\u0131n belirli fiziksel gereklilikleri olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n

              \n
            • Minimum kal\u0131nl\u0131k: 6 mm<\/li>\n
            • D\u00fczl\u00fck: 0,005 mm<\/li>\n
            • 50 mm\u2019lik herhangi bir alanda kal\u0131nl\u0131k fark\u0131: < 0,010 mm<\/li>\n<\/ul>\n

              Test alan\u0131n\u0131n yerinde kalibrasyonu i\u00e7in be\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00a0 yap\u0131lmas\u0131 gereklidir. Blok, \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dakileri de\u011ferleri a\u015fmad\u0131\u011f\u0131nda kabul edilir:<\/p>\n

                \n
              • HRB i\u00e7in \u2264 %3<\/li>\n
              • HRC i\u00e7in \u2264 %1,5<\/li>\n
              • HRN i\u00e7in \u2264 %2<\/li>\n
              • HRT i\u00e7in \u2264 %3<\/li>\n<\/ul>\n

                G\u00fcncel ticari uygulamalara g\u00f6re, referans bloklar art\u0131k lazerle i\u015flenmi\u015f markalamalar i\u00e7ermelidir. Bu i\u015faretler; okuma numaras\u0131n\u0131, seri numaras\u0131n\u0131, kalibre edildi\u011fi y\u0131l\u0131 ve sertifikay\u0131 veren kurulu\u015fun ad\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n

                Referans bloklar anti-korozyon ka\u011f\u0131d\u0131na sar\u0131larak ve tozdan uzak bir \u015fekilde<\/strong> muhafaza edilmelidir.<\/p>\n

                S\u0131n\u0131rlamalar ve Malzemeye \u00d6zg\u00fc K\u0131s\u0131tlamalar<\/strong><\/b><\/p>\n

                Rockwell sertlik testi yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r; ancak kalite m\u00fchendislerinin, bu testten anlaml\u0131 sonu\u00e7lar elde edebilmek i\u00e7in baz\u0131 pratik s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n<\/strong> fark\u0131nda olmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

                \u0130statistiksel Kal\u0131nl\u0131k: 10x \u0130ndentasyon Derinli\u011fi Kural\u0131<\/strong><\/p>\n

                Malzeme kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131, Rockwell testi s\u0131ras\u0131nda en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden biridir. Numunenin, deformasyon b\u00f6lgesinin kar\u015f\u0131 y\u00fczeye ula\u015fmayacak kadar kal\u0131n olmas\u0131 gerekir. Genel kural, test edilecek malzemenin kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n; elmas indenter i\u00e7in indentasyon derinli\u011finin en az 10 kat\u0131, bilya indenter i\u00e7in 15 kat\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini belirtir.<\/p>\n

                Bu gereklilikler, a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fcllerle hesaplanabilir:<\/p>\n

                  \n
                • Elmas (diamond) indenter:<\/strong> Derinlik (mm) < (100 \u2013 HR) \u00d7 0,002 mm<\/li>\n
                • Bilya (ball) indenter:<\/strong> Derinlik (mm) = (130 \u2013 HR) \u00d7 0,002 mm<\/li>\n
                • Y\u00fczeysel \u00f6l\u00e7ek (superficial scale):<\/strong> Derinlik (mm) = (100 \u2013 HR) \u00d7 0,001 mm<\/li>\n<\/ul>\n

                  Numunenin alt\u0131ndaki \u00f6rs (anvil), malzeme minimum kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131ndaysa \u00f6l\u00e7\u00fcme katk\u0131da bulunur ve ger\u00e7ek olmayan y\u00fcksek sertlik de\u011ferleri elde edilmesine neden olur.<\/p>\n

                  Y\u00fczey E\u011frili\u011fi ve D\u00fczeltme Fakt\u00f6rleri<\/strong><\/p>\n

                  E\u011fimli y\u00fczeylerde yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcmler, (e\u011frilik yar\u0131\u00e7ap\u0131; konvekslik)\u00a0 d\u00fczeltme fakt\u00f6rlerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. Malzeme, konveks y\u00fczeylerde (indenter\u2019dan uzak d\u0131\u015fa do\u011fru) e\u011frildi\u011finde, destek azal\u0131r ve batma derinle\u015fir; bu da daha d\u00fc\u015f\u00fck sertlik de\u011ferlerine neden olur. Bu durum, d\u00fczeltme fakt\u00f6rlerinin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n

                  Konveksin tersi olarak, konkav y\u00fczeylerde (indenter\u2019a do\u011fru e\u011filen) ek destek sa\u011flan\u0131r ve beklenenden daha y\u00fcksek sertlik de\u011ferleri elde edilir. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcmler i\u00e7in d\u00fczeltme fakt\u00f6rlerinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekir. ASTM ve ISO standartlar\u0131nda kullan\u0131labilecek d\u00fczeltme tablolar\u0131 bulunmaktad\u0131r, ancak bu d\u00fczeltmeler yaln\u0131zca yakla\u015f\u0131k de\u011ferlerdir.<\/p>\n

                  Genellikle, \u00e7ap\u0131 25 mm\u2019den b\u00fcy\u00fck olan y\u00fczeylerde herhangi bir d\u00fczeltme gerekmez<\/p>\n

                  So\u011fuk Haddelenmi\u015f Levhalardaki Sertle\u015fmi\u015f Katmanlar<\/strong><\/p>\n

                  So\u011fuk haddelenmi\u015f levhalar, sertle\u015fmi\u015f y\u00fczey katmanlar\u0131 nedeniyle sertlik \u00f6l\u00e7\u00fcmleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorluklar ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. SHS\u2019nin y\u00fczey katman\u0131nda, so\u011fuk i\u015fleme sonras\u0131 belirli karakteristik \u00f6zelliklerin bulundu\u011fu tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n

                  Y\u00fczey sertlik de\u011ferindeki de\u011fi\u015fimin derecesi, uygulanan son i\u015fleme y\u00f6ntemine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmektedir. Knoop indenter ile yap\u0131lan incelemeler, so\u011fuk haddeleme s\u0131ras\u0131nda metalin sertli\u011finin azald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgenin derinli\u011finin yakla\u015f\u0131k 0,0003 in\u00e7 civar\u0131nda bile e\u015fit olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu durum, Rockwell gibi penetrasyonlu sertlik \u00f6l\u00e7\u00fcm y\u00f6ntemlerinde y\u00fczey ve alt katman sertliklerinin dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n

                  Wulff\u2019\u00fcn ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, metalografik parlatman\u0131n 0,00003 in\u00e7 (76 nm) kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan daha ince bir metal tabakas\u0131na etki etti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

                  Bu kapsaml\u0131 rehber, bir kalite m\u00fchendisinin Rockwell sertlik testi<\/em> <\/strong>hakk\u0131nda bilmesi gereken her \u015feyi ele almaktad\u0131r. Paul Ludwik\u2019in erken diferansiyel derinlik kavram\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn standart test prosed\u00fcrlerine kadar olan ilerleme, bu tekni\u011fin d\u00fcnya genelinde malzeme testlerinde ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n

                  Rockwell testinde mekanik i\u015fleme ve penetrasyon doktrini, di\u011fer test y\u00f6ntemlerinde kullan\u0131lanlardan farkl\u0131d\u0131r. Testin hassasiyeti ve farkl\u0131 yap\u0131\u015fma derecelerini ay\u0131rt etme yetene\u011fi, \u00f6l\u00e7\u00fcmlerde kullan\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck y\u00fckler, do\u011fru derinlik \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc (dolayl\u0131 film kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 dahil) ve elastik geri kazan\u0131m\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Malzeme \u00f6zellikleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda uygun skalay\u0131 se\u00e7mek, bu test s\u00fcrecinin verimlili\u011fini daha da art\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n

                  Her Rockwell skalas\u0131 belirli bir ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. HRC<\/strong>, sert \u00e7elikler ve tak\u0131m malzemeleri i\u00e7in standartt\u0131r. HRB<\/strong>, bak\u0131r ala\u015f\u0131mlar\u0131 ve daha yumu\u015fak \u00e7eliklerde uygundur. \u0130nce numuneler ve y\u00fczey sertle\u015ftirilmi\u015f par\u00e7alar i\u00e7in 15N ve 30T<\/strong> gibi superficial Rockwell \u00f6l\u00e7\u00fcmleri gereklidir. \u0130ndenter tipi, test sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 etkiler; genel olarak Tc<\/strong> tipi, tekrarlanabilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha iyi bir se\u00e7imdir.<\/p>\n

                  Do\u011fru standartla\u015ft\u0131rma ve kalibrasyon, iyi performans testlerinin temelini olu\u015fturur. ASTM E18 ve ISO 6508 standartlar\u0131na uygun \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, farkl\u0131 alanlarda ba\u011f\u0131ms\u0131z testler yap\u0131l\u0131rken tekrarlanabilir sonu\u00e7lar elde edilebilir. Testlerin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak i\u00e7in referans blok kalibrasyonuna \u00f6zenli dikkat ve \u00e7aba g\u00f6sterilmesi gerekmektedir.<\/p>\n

                  Rockwell Testinin S\u0131n\u0131rlamalar\u0131<\/strong><\/p>\n

                  Kalite m\u00fchendislerinin Rockwell testinin<\/strong> s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 anlamas\u0131 \u00f6nemlidir. 10x minimum indenter derinli\u011fi kural\u0131 (Uniform E), y\u00fczey e\u011frili\u011finin etkisi ve sertle\u015fmi\u015f katmanlar\u0131n testlerinde \u00f6zel dikkat gerekir.<\/p>\n

                  Sadece teori de\u011fil, uygulama da Rockwell sertlik test cihaz\u0131n\u0131n<\/strong><\/em> etkin bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu t\u00fcr testler, m\u00fchendislerin farkl\u0131 malzeme \u00f6zelliklerinin \u00fcr\u00fcn performans\u0131 ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkilerini \u00f6\u011frenmelerine olanak tan\u0131r. Y\u00fczy\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bu y\u00f6ntem, \u00e7e\u015fitli \u00fcretim sekt\u00f6rlerinde etkili oldu\u011fu i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r.<\/p>\n

                  Yeni test y\u00f6ntemleri s\u00fcrekli olarak geli\u015ftirilmekle birlikte, Rockwell sertlik testi<\/strong> h\u00e2l\u00e2 kalite kontrol\u00fcn temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. H\u0131zl\u0131, tekrarlanabilir ve g\u00fcvenilir olmas\u0131 nedeniyle, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ve gelecekte kalite m\u00fchendisleri i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ekipmand\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                  Rockwell sertlik testi, sertlik belirlemede en hassas y\u00f6ntemlerden biridir. Test, bir indenterin hem \u00f6n y\u00fck (preload) hem de esas y\u00fck (major load) alt\u0131nda malzeme y\u00fczeyine ne kadar n\u00fcfuz etti\u011fini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya dayan\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fclen de\u011fer ne kadar y\u00fcksekse, malzeme o kadar serttir. \u00d6rne\u011fin, y\u00fcksek sertlikte \u00e7elikten \u00fcretilmi\u015f kaliteli b\u0131\u00e7aklar genellikle Rockwell C (HRC) \u00f6l\u00e7e\u011finde 55\u201366 aras\u0131nda de\u011fer […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":23531,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"class_list":["post-23766","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-metalografi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23766"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25554,"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23766\/revisions\/25554"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.metkon.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}